Freek Peters, 

hoogleraar contextueel leiderschap en partner van organisatieadviesbureau De Galan Groep

 

Toegenomen complexiteit

De grootste uitdaging voor ambtenaren is om te gaan met toegenomen complexiteit. En dan bedoel ik complexiteit niet in termen van ingewikkeld, maar in de zin van beweeglijk en dynamisch. Voor een klassieke ambtenaar die volgens vaste methodieken en patronen werkt in een systeemgeoriënteerde en formalistische context is die beweeglijkheid wezensvreemd. Die complexiteit wordt ingegeven door een aantal dominante trends. Zo is er meer transparantie, aangevuurd door mondige burgers. Daarbij is er de impact van technologie en de overgang naar meer netwerk- en samenwerkingsverbanden.

Andere mindset

Bovenstaande vraagt iets van de mindset van ambtenaren. Er zijn drie zaken die van hem verwacht worden. Ten eerste het belang van een goed contextueel gevoel. Die context moet hij vanuit meerdere invalshoeken kunnen doorgronden. Dus niet alleen vanuit zijn eigen portefeuille. Zijn portefeuille voert hij immers uit voor een gemeente die deel uitmaakt van een groter verband als een regio, die weer deel uitmaakt van een samenleving. Ten tweede moet hij tegen ambiguïteit kunnen. Dat is leuk en spannend, maar zie je dat niet zo, dan heb je het zwaar. En ten derde speelt het vermogen tot autonome connectiviteit een grote rol. Een ambtenaar moet zelfstandig kunnen opereren in veel verschillende netwerken. Netwerken die wisselen. En daar moet op een plezierige manier mee om kunnen gaan. Als we met de Galan Groep werven en selecteren voor de overheid, bekijken we hoe ambtenaren in dat profiel zitten.

Maatschappelijk ondernemerschap

Voor een andere mindset heeft het ambtelijk management een voortrekkersrol. Dat is noodzakelijk, maar het is niet voldoende. Binnen de overheid dringt het besef door dat er andere kwaliteiten nodig zijn. Die kun je trainen. Maar hoe leren ambtenaren? Wat er nodig is, is maatschappelijk ondernemerschap. Een van de manieren om mensen daar individueel in te begeleiden is learning near the job. Samen met een coach en je collega-ambtenaren ga je een traject in waarin er veel ruimte is voor analyse, maar ook voor persoonlijke reflectie op jezelf. Vragen die aan de orde komen zijn: wat verandert er? Hoe moeten we daar op acteren? Hoe sta ik daar in? Met veel ruimte voor praktijk en interactie, leren met én van elkaar.

 

Godert van der Poel

CFO Siemens Nederland

Jan de Vries

Directeur ActiZ

Joost van Keulen

Wethouder in Groningen

Paul 't Hart

Hoogleraar bestuurskunde en schrijver van het essay Ambtelijk Vakmanschap 3.0

Freek Peters

Hoogleraar contextueel leiderschap en partner organisatieadviesbureau De Galan Groep

Marlies van den Hende

Directeur bij de gemeente Schiedam