Paul ’t Hart,

hoogleraar bestuurskunde en schrijver van het essay Ambtelijk Vakmanschap 3.0

Ambtelijk Vakmanschap 3.0

Het is onmiskenbaar dat de druk op ambtenaren is toegenomen. Er is meer transparantie, burgers verwachten snelheid in handelen en er wordt een grote verantwoordelijkheid gevoeld onder ambtenaren Het is belangrijk om een context voor ambtenaren te creëren waar ze de ruimte krijgen om - plat gezegd - eens op hun bek te mogen gaan. Ik denk dan aan een organisatieklimaat dat veilig voelt en dat prikkels uitstuurt tot leren. Een organisatiestructuur die plat is en waar ruimte is om te experimenteren. Organisaties die voldoen aan die kenmerken hebben een grotere kans op ambtenaren met de juiste individuele kwaliteiten.

Attributen voor ambtenaren

In haar visie op publiek leiderschap heeft de Algemene Bestuursdienst het over drie attributen die een ambtenaar, en dan vooral de ambtelijke top, moet hebben. Dat vind ik toch meer passen dan competenties. In mijn essay besteed ik aandacht aan de persoonlijke kwaliteiten van een ambtenaar, maar gek genoeg wordt er alleen naar de competenties van ambtenaren gekeken. Attributen zijn meerdimensioneel en belichaam je. Het eerste attribuut is samenwerkend vermogen. Ik bedoel dat je je er van bewust bent dat je het niet alleen kunt. Het tweede is integriteit, maar dan meer als waardekompas hoe je omgaat met ambiguïteit. En het derde attribuut is het vermogen om te reflecteren en jezelf zo nu en dan eens op de onderzoekstafel te leggen.

Ambtelijk apparaat is reflectie van samenleving

Onderschat niet hoe moeilijk het is om van een hiërarchische structuur naar een ambtelijke organisatie 3.0 te gaan. De transformatie naar zo’n ambtelijke organisatie gaat op sommige plekken sneller dan elders. Kijk naar de implicaties van bijvoorbeeld de decentralisatie van Jeugdzorg. Die gemeenteambtenaren moeten al volgens netwerk-principes werken en de-hiërarchiseren sneller dan bijvoorbeeld departmenten, waar het bestuur toch verder weg staat. De transformatie zal stapsgewijs zijn intrede doen. Het ambtelijk apparaat is een reflectie van de samenleving. Die samenleving verplat al, de hele wereld ligt open. Generatie Y met andere waardepatronen en hun pragmatisme is al aan de slag binnen de overheid. De grootste agent of change is het opleidingsniveau. We zijn veel hoger opgeleid dan in de jaren 70. Dat samen met techniek, denk aan The Internet of Things, zal onmiskenbaar zijn uitwerking hebben op de ambtelijke organisatie.

 

Godert van der Poel

CFO Siemens Nederland

Jan de Vries

Directeur ActiZ

Joost van Keulen

Wethouder in Groningen

Paul 't Hart

Hoogleraar bestuurskunde en schrijver van het essay Ambtelijk Vakmanschap 3.0

Freek Peters

Hoogleraar contextueel leiderschap en partner organisatieadviesbureau De Galan Groep

Marlies van den Hende

Directeur bij de gemeente Schiedam